مجله خبری تشریفات

زنجیرزنی (آئین)
زَنْجیرزَنی از دین‌های جمعی عزاداری شیعه‌ها میباشد که در آن برای یادکرد مصائب اهل ‌بیت(ع) خصوصا اسیران کربلا، زنجیرهایی که به طور خوشه‌ای به گروه‌ای چوبی آویخته گردیده را بر کتف خویش فرود میاورند. گستره این آئین هند، پاکستان، افغانستان، کشور‌ایران و عراق میباشد. این دین نوعا مردانه و به طور گروهی در مناسبت‌های اصلی سوگواری مانند دهه اولیه محرم و دهه انتها صفر برگزار می شود. زنجیرزنی در مدل‌های گوناگونی اعمال می گردد و غالبا هم پا گروه‌های زنجیرزنی، روضه خوانده گردیده و از طبل و سنج استعمال می گردد. اگرچه چیره فقها زنجیرزنی را روا شمرده‌اند، ولی سید ابوالحسن اصفهانی از مراجع پیروی شیعه قرن چهاردهم قمری و سید حسن امین دانا و ادیب، زنجیرزنی را همچون قمه‌زنی تحریم تشریفات ترحیم مشهد کرده‌اند.

تاریخچه
منشأ زنجیرزنی را هند و پاکستان دانسته‌اند. احتمالاً این دین در میانه زمان قاجار به کشور ایران آمده باشد. در منابع کهن‌خیس گزارشی از زنجیرزنی وجود ندارد. در سفرنامه‌های اروپاییان در عهدوپیمان ناصرالدین‌سلطان، گزارش‌هایی از زنجیرزنی آمده میباشد. در طی رضاشاه، دین‌های سوگواری مثلا زنجیرزنی ممنوع شد. در طول محمدرضا پهلوی نیز در مقاطعی محدودیت‌هایی در برگزاری این مراسم ساخت‌و‌ساز شد. تحت عنوان مثال، در شهریور۱۳۳۴، در آستانۀ ماه محرم، حکومت پهلوی به استناد فتوایی از سید هبةالدین شهرستانی، از فقهای وقت عراق، زنجیرزنی و بعضا سوگواری‌های دیگر را ممنوع کرد. این ممنوعیت اعتراض‌هایی را در ادامه داشت؛ یک کدام از این اعتراضات، تیم تعالی زنجیرزنی آذربایجانی‌ها بود که در ۸ محرم در خانه سید محمد بهبهانی تحصن کردند و عاقبت با دخالت حسین علاء در آغاز وزیر وقت، خاتمه یافت.[۱] هم‌اینگونه در ۱۹۲۷م در حیدرآباد زنجیرزنی ممنوع شد.

گستره جغرافیایی و محدوده اجرایی
زنجیرزنی از دین‌های سوگواری شیعه ها میباشد که عمدتا در کشورهای کشور‌ایران، عراق، افغانستان، لبنان، پاکستان و هند به انواع متعدد جاری ساختن می‌گردد.[۲]

زنجیرزنی جای خاصی ندارد و هم در کوچه و خیابان‌ها و هم در جای ‌های محصور مانند صحن‌های اماکن مذهبی و یا این که حسینیه‌ها برگزار میشود..[۳]

نمادشناسی
این مراسم احتمالاً به طور نمادین به مصائب کاروان اسیران کربلا در مسیر شام اشاره دارااست؛ مصائبی مانند در غل و زنجیربودن و نیز تازیانه میل کردن از نگهبانان کاروان. زنجیرزنی نوعی تحمل ریاضت و سختی میباشد که اجراکنندگان به این وسیله خویش را در مصائب و مشکلاتی سهم دار می‌نمایند که معاندان شهدای کربلا برای آنان به وجود آورده‌اند.[۴]

زنجیرزنی (آئین)
زَنْجیرزَنی از دین‌های جمعی عزاداری شیعه‌ها میباشد که در آن برای یادکرد مصائب اهل ‌بیت(ع) خصوصا اسیران کربلا، زنجیرهایی که به طور خوشه‌ای به گروه‌ای چوبی آویخته گردیده را بر کتف خویش فرود میاورند. گستره این آئین هند، پاکستان، افغانستان، کشور‌ایران و عراق میباشد. این دین نوعا مردانه و به طور گروهی در مناسبت‌های اصلی سوگواری مانند دهه اولیه محرم و دهه انتها صفر برگزار می شود. زنجیرزنی در مدل‌های گوناگونی اعمال می گردد و غالبا هم پا گروه‌های زنجیرزنی، روضه خوانده گردیده و از طبل و سنج استعمال می گردد. اگرچه چیره فقها زنجیرزنی را روا شمرده‌اند، ولی سید ابوالحسن اصفهانی از مراجع پیروی شیعه قرن چهاردهم قمری و سید حسن امین دانا و ادیب، زنجیرزنی را همچون قمه‌زنی تحریم تشریفات ترحیم مشهد کرده‌اند.

تاریخچه
منشأ زنجیرزنی را هند و پاکستان دانسته‌اند. احتمالاً این دین در میانه زمان قاجار به کشور ایران آمده باشد. در منابع کهن‌خیس گزارشی از زنجیرزنی وجود ندارد. در سفرنامه‌های اروپاییان در عهدوپیمان ناصرالدین‌سلطان، گزارش‌هایی از زنجیرزنی آمده میباشد. در طی رضاشاه، دین‌های سوگواری مثلا زنجیرزنی ممنوع شد. در طول محمدرضا پهلوی نیز در مقاطعی محدودیت‌هایی در برگزاری این مراسم ساخت‌و‌ساز شد. تحت عنوان مثال، در شهریور۱۳۳۴، در آستانۀ ماه محرم، حکومت پهلوی به استناد فتوایی از سید هبةالدین شهرستانی، از فقهای وقت عراق، زنجیرزنی و بعضا سوگواری‌های دیگر را ممنوع کرد. این ممنوعیت اعتراض‌هایی را در ادامه داشت؛ یک کدام از این اعتراضات، تیم تعالی زنجیرزنی آذربایجانی‌ها بود که در ۸ محرم در خانه سید محمد بهبهانی تحصن کردند و عاقبت با دخالت حسین علاء در آغاز وزیر وقت، خاتمه یافت.[۱] هم‌اینگونه در ۱۹۲۷م در حیدرآباد زنجیرزنی ممنوع شد.

گستره جغرافیایی و محدوده اجرایی
زنجیرزنی از دین‌های سوگواری شیعه ها میباشد که عمدتا در کشورهای کشور‌ایران، عراق، افغانستان، لبنان، پاکستان و هند به انواع متعدد جاری ساختن می‌گردد.[۲]

زنجیرزنی جای خاصی ندارد و هم در کوچه و خیابان‌ها و هم در جای ‌های محصور مانند صحن‌های اماکن مذهبی و یا این که حسینیه‌ها برگزار میشود..[۳]

نمادشناسی
این مراسم احتمالاً به طور نمادین به مصائب کاروان اسیران کربلا در مسیر شام اشاره دارااست؛ مصائبی مانند در غل و زنجیربودن و نیز تازیانه میل کردن از نگهبانان کاروان. زنجیرزنی نوعی تحمل ریاضت و سختی میباشد که اجراکنندگان به این وسیله خویش را در مصائب و مشکلاتی سهم دار می‌نمایند که معاندان شهدای کربلا برای آنان به وجود آورده‌اند.[۴]